Skip to Content

ڕووداوی eMudhra: هەشت کلیلی CA بە ئاسانی دەکرا خەمڵێنرێن – خاوەن بڕوانامەکانی TLS ئێستا دەبێت چی بپشکنن

بڕوانامە ناوەندییەکان بە کلیلی تایبەتیی وەک «4»، لابردنی CAـی ڕەگ لە Firefox و Chrome: ڕیزبەندیی کاتی، ئەوانەی کاریگەرییان لێ کەوتووە، لیستی پشکنین و پشتڕاستکردنەوەی ڕاستییەکان
6ی تشرینی دووەمی 2026 by
ڕووداوی eMudhra: هەشت کلیلی CA بە ئاسانی دەکرا خەمڵێنرێن – خاوەن بڕوانامەکانی TLS ئێستا دەبێت چی بپشکنن

6ی تشرینی دووەمی 2026  |  بڕوانامەکان  |  ئاسایشی تەکنەلۆژیای زانیاری

ڕووداوی ئەمنیی eMudhra: هەشت کلیلی CA بە بەهای تایبەتی زۆر سادە وەک 4، بڕوانامە ناوەندییەکان هەڵوەشێندرانەوە و Root-CA لە Firefox و Chrome لابرا

لە تشرینی یەکەمی 2026دا ئاشکرا بوو کە دەسەڵاتی بڕوانامەدەرەوەی هیندی eMudhra هەشت بڕوانامەی ناوەندی (Intermediate CAs) بە کلیلی تایبەتی بەکردەوە بێبەها دەرکردووە. کلیلە تایبەتەکان ژمارەی تەواوی بچووکتر لە 256 بوون، یەکێکیان بە مانای ڕاستەقینەی وشەکە ژمارەی 4 بوو. هەر کەسێک ئەو جۆرە کلیلە بزانێت، دەتوانێت بە ناوی دەسەڵاتی بڕوانامەدەرەوە بڕوانامە بۆ هەر دۆمەینێک واژۆ بکات. بۆیە دروستکەرانی وێبگەڕ لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا کاردانەوەیان نیشان دا، بڕوانامە ناوەندییەکانیان بلۆک کرد و Root-CAی پەیوەندیدار، emSign ECC Root CA – G3، لە لیستەکانی متمانەیان لابرد.

ئەم بابەتە ڕوون دەکاتەوە بە وردی چی ڕوویداوە، بۆچی کلیلی «4» واتە تێکچوونێکی تەواو، کێ بەرکەوتەیە – و کێ نییە – و بەڕێوەبەرانی ماڵپەڕ، ڕاژەکاری ئیمەیڵ و دیواری ئاگرین ئێستا دەبێت چی بپشکنن. لەمەدا بە تەواوی پابەندی ئەوە دەبین کە سەرچاوە سەرەکییەکان پشتڕاستی دەکەنەوە. لە ڕاپۆرتە سەرەتاییەکان و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا هەندێک گێڕانەوەش بڵاو بوونەتەوە کە بەم شێوەیە ڕاست نین. کەمێکی دیکە زیاتر لەو بارەیەوە دەڵێین.

پوختە: چی ڕاستە و چی ڕاست نییە

بانگەشەدۆخەکە بەپێی سەرچاوەکان
کلیلە تایبەتەکانی eMudhra زۆر سادە بوون، یەکێکیان بەرامبەر بە ژمارەی 4 بووڕاستە. هەشت کلیلی CAی ناوەندین کە بەهاکانیان بچووکترن لە 256 (Mozilla Bugzilla 2083449). خۆمان حیسابەکانی بڕوانامە گشتییەکانمان دووبارە کردووەتەوە؛ خشتەی خوارەوە ببینن.
کلیلی «4» بە کڕیاران دراوەڕاست نییە. ئەوانە کلیلی بڕوانامە ناوەندییەکانی CA بوون، نەک کلیلی کڕیاران. Mozilla و eMudhra بە ڕوونی باس لە کلیلە ناوەندییەکانی CA دەکەن، نەک کلیلەکانی کڕیاران.
هەموو کڕیارانی eMudhra دەبێت دەستبەجێ بڕوانامەکانیان بگۆڕنڕاست نییە. پێویستە هەنگاو بگیرێتەبەر بۆ ئەو بڕوانامانەی زنجیرەکەیان دەگاتە Rootی لابراوی emSign ECC Root CA – G3. بەپێی شیکاریی Chrome ئەمانە نزیکەی 30.800 بڕوانامەن، کە 99,9 %یان لە ڕێگەی CA لاوەکییەکانی Internet2/InCommon (ئەمریکا) دەرکراون. بەپێی زانیارییەکانی eMudhra، بۆ هەموو کڕیارەکانی دیکەی eMudhra هیچ هەنگاوێک پێویست نییە.
CA ناوەندییەکان بڕوانامەیان بۆ کڕیاران دەرکردووەبەپێی زانیارییەکانی eMudhra، نەخێر: جگە لە یەک حاڵەت، هەرگیز لە بەکارهێنانی ڕاستەقینەدا بەکار نەهاتوون و هیچ بڕوانامەی کۆتایییان لێ دەرنەکراوە. ئەمە زانیارییەکی eMudhraیە کە ئێمە بە سەربەخۆیی پشتڕاستمان نەکردووەتەوە.
هۆکارەکە دەسەڵاتێکی بڕوانامەدەرەوەی «هەرزان»ەبە بەڵگە نەسەلمێنراوە. سەرچاوەکان باس لە هەڵەیەک لە ڕێوڕەسمی دروستکردنی کلیل دەکەن، نەک پەیوەندییەک بە نرخەوە.

ڕیزبەندیی کاتیی ڕووداوەکان

هێڵی کاتیی ڕووداوی eMudhra لە تشرینی یەکەمی 2026: ڕاگەیاندن 17.10.، هەڵوەشاندنەوە 18.10.، Sectigo 19.10.، Firefox 20.10.، کشانەوە 22.10.، Chrome 27.10.

  • 17ی تشرینی یەکەمی 2026: ڕووداوەکە بە Mozilla ڕادەگەیەنرێت (بەپێی Bugzilla لە 18:05 UTC وەرگیراوە). هەر لە 22:59 UTCدا بلۆککردنی بڕوانامە ناوەندییەکان لە ڕێگەی OneCRLی Mozillaەوە بڵاو کراوەتەوە، واتە لە ماوەی کەمتر لە سێ کاتژمێر دوای گەیشتنی ڕاپۆرتەکە بە Mozilla.
  • 18ی تشرینی یەکەمی 2026: eMudhra هەشت بڕوانامە ناوەندییەکە هەڵدەوەشێنێتەوە.
  • 19ی تشرینی یەکەمی 2026: Sectigo ئەو بڕوانامەکانی واژۆکردنی بەرامبەر هەڵدەوەشێنێتەوە کە بەهۆیانەوە هەشت CA ناوەندییەکەی واژۆ کردبوو.
  • 20ی تشرینی یەکەمی 2026: Mozilla وەشانەکانی Firefox 158.0.1، ESR 115.43.1 و ESR 153.5.1، هەروەها NSS 3.131.1 بڵاو دەکاتەوە. بەمە Rootی emSign ECC Root CA – G3 لادەبرێت. هەروەها لە نێوان 20 و 21ی تشرینی یەکەمدا، 107.107 بڕوانامە لە تۆمارەکانی Certificate Transparency دەردەکەون کە بە شەش لە هەشت کلیلە لاوازەکە واژۆ کراون (خوارەوە ببینن).
  • 22ی تشرینی یەکەمی 2026: eMudhra ڕایدەگەیەنێت کە لە بواری بڕوانامە گشتییەکانی TLS دەکشێتەوە. واژۆکردنی کۆد و S/MIME لەژێر Rootی تایبەت بە خۆیان بەردەوام دەبن.
  • 27ی تشرینی یەکەمی 2026: Chromeیش Root-CAەکە لادەبات.
  • 16 و 30ی تشرینی دووەمی 2026: دواوادەکانی بڕوانامە کۆنترەکانی G1 (بە ڕیز بۆ Chrome/Mozilla و Apple)، کە بەپێی eMudhra پەیوەندییان بە گواستنەوەی یەکێتییە بەرکەوتووەکەی کڕیارانی ئەمریکاوە هەیە.

بۆچی کلیلی تایبەتی «4» واتە تێکچوونێکی تەواو

دەسەڵاتی بڕوانامەدەرەوە (CA) بە واژۆ دیجیتاڵییەکەی پشتڕاست دەکاتەوە کە بڕوانامەیەک سەر بە دۆمەینێکە. وێبگەڕەکان متمانە بەم واژۆیە دەکەن، تا کاتێک CAەکە لە لیستی متمانەیاندا بێت. ئاسایشەکە پشت بەوە دەبەستێت کە تەنها CAەکە کلیلە تایبەتەکە بزانێت.

لە بڕوانامەکانی چەماوە بیضییەکان (ECDSA)دا، کلیلی تایبەت ژمارەیەکی زۆر گەورەی dیە. کلیلی گشتی خاڵێکی Q = d · Gە لەسەر چەماوەکە (G خاڵی بنەڕەتیی دیاریکراوە). دەرهێنانەوەی ژمارەی d لە Q، بۆ ژمارەیەکی هەڕەمەکیی 384 بیتی، بەکردەوە مەحاڵە. بەڵام ئەگەر d بچووک بێت، بۆ نموونە 4، ئەوا بەسە بەدوای یەکدا 1·G, 2·G, 3·G, 4·G … حیساب بکرێن و لەگەڵ خاڵە گشتییەکە بەراورد بکرێن. ئەمە تەنها چەند چرکەیەک دەخایەنێت و پێویستی بە هیچ زانیارییەکی تایبەت نییە.

کلیلی گشتی لە هەر بڕوانامەیەکدا هەیە، بۆیە هەر کەسێک دەتوانێت بیبینێت. بەمە هەر کەسێک ئەم حیسابە بکات، دەتوانێت بڕوانامەی بەڕواڵەت دروست بە ناوی CAەکە دروست بکات؛ بۆ هەر دۆمەینێک، تا کاتێک وێبگەڕێک هێشتا متمانە بە CAەکە بکات. هەر بۆیە Mozilla و ئەوانی دیکە دەستبەجێ بلۆکیان کردن.

هەشت بڕوانامە ناوەندییە ئاماژەپێکراوەکەی Bugzillaمان بە پەنجەمۆری SHA-256 لە تۆمارە گشتییەکانی شەفافیەت (crt.sh) داگرت و بۆ هەریەکێکیان k · Gمان بۆ k = 1 تا 1000 لەگەڵ خاڵە گشتییەکە بەراورد کرد. هەموو هەشت بڕوانامەکە کلیلی P-384یان هەیە و بۆ هەموو هەشتیان بەهای هاوتا دۆزرایەوە:

CAی ناوەندیکلیلی تایبەتی d
EM OV TLS CA – G3C4
EM EV TLS CA – G3C56
EM OV CS CA – G3B66
EM EV TLS CA – G3B115
EM OV TLS CA – G3B155
EM DV TLS CA – G3B156
EM DV TLS CA – G3C230
EM OV CS CA – G3C237

بەهاکان لەگەڵ زانیارییەکانی Bugzilla و ڕاپۆرتەکان یەک دەگرنەوە (لەوانە The Register کە دەڵێت یەکێک لە کلیلەکان «بە مانای ڕاستەقینەی وشەکە 4» بووە). ئێمە بەم بەهایانە هیچمان واژۆ نەکردووە و هیچ بڕوانامەیەکمان دەرنەکردووە؛ ئەم حیسابکردنە تەنها پشکنینی بڕوانامە گشتییەکانە.

هۆکارەکە بەگوێرەی eMudhra

بەپێی ڕوونکردنەوەی eMudhra لە Bugzilla، کلیلە لاوازەکان لە ڕێوڕەسمی دروستکردنی کلیل لە 30ی نیسانی 2025دا دروست بوون. لەوێ، لە چوارچێوەی لادانێکی پەسەندکراو لە ڕەوتی ئاساییدا، تاقیکردنەوەیەکی Wrap/Unwrap ئەنجام دراوە. بەگوێرەی ئەو ڕوونکردنەوەیە، هەڵەیەک لە کۆدەکەدا بووەتە هۆی دروستبوونی جووتەکلیلێکی دووەم بە کلیلی لاواز لە ئامێرەکەدا. پاشان، بەهۆی لێکچوونی ناونانی کلیلەکان، ئەو جووتەکلیلە بە هەڵە بۆ دروستکردنی داواکاریی بڕوانامە بەکار هاتووە. دواتر بڕوانامەکان دەرکراون، خراونەتە لیستەکانی متمانە و زیاتر لە ساڵێک لەوێ ماونەتەوە، تا هەڵەکە بە ئاشکرا دۆزراوەتەوە.

بەپێی The Register، توێژەری ئاسایش Scott Helme کلیلی «4»ی دۆزیوەتەوە. ئەو سەرچاوە سەرەکییانەی ئێمە پشکنیومانن ڕوون ناکەنەوە کە هەڵەکە بە چ شێوازێک دۆزراوەتەوە؛ بەڵام هەر کەسێک دەتوانێت بە پشتبەستن بە بڕوانامە گشتییەکان، پشکنین بۆ بەهای بچووکی کلیل بکات.

کێ بەرکەوتەیە و کێ نییە؟

زنجیرەی متمانە: Root-CAی emSign ECC Root G3 لابراوە، هەشت CAی ناوەندی بە کلیلی تایبەتی بچووکتر لە 256 هەڵوەشێندراونەتەوە، بڕوانامە کۆتاییەکانی خاوەنەکان

زنجیرەکە لە سێ ئاست پێک دێت: Root-CA، CAی ناوەندی و بڕوانامەی کۆتاییی ماڵپەڕ یان ڕاژەکارەکە. ئاستی ناوەڕاست بەرکەوتە بووە. لەمەوە ئەمانە دەردەکەون:

  • بەپێی هەموو ئەو سەرچاوانەی لەبەردەستماندان، کلیلەکانی خاوەن بڕوانامەکان (کلیلی ڕاژەکارەکەتان) بەرکەوتە نین. پێویست ناکات بەو هۆیەوە بگۆڕدرێن کە گوایە «زانراون».
  • ئەو بڕوانامانەی زنجیرەکەیان دەگاتە Rootی لابراو، چیتر لەلایەن وێبگەڕەکانەوە قبوڵ ناکرێن. دەبێت بگۆڕدرێن چونکە زنجیرەی متمانە نەماوە، نەک لەبەر ئەوەی کلیلی ڕاژەکار لاوازە. بەپێی شیکاریی بەرنامەی Chrome Root (تا 21.10.2026)، ئەمە نزیکەی 30.800 بڕوانامەی هێشتا بەسەرنەچوو دەگرێتەوە. 30.791یان لەلایەن CA لاوەکییەکانی Internet2/InCommonەوە دەرکراون؛ ئەمە یەکێتییەکی ئەمریکییە کە بە تایبەتی خزمەت بە زانکۆکان و دامەزراوە توێژینەوەییەکان دەکات. eMudhra باس لە تەنها یەک یەکێتیی کڕیاران لە ئەمریکا دەکات.
  • بەپێی eMudhra، هەموو کڕیارەکانی دیکەی eMudhra کاریگەرییان لێ نەکەوتووە. واژۆ دیجیتاڵییەکان، eSign، emSigner، CertiNext، SecurePass، PrivaTrust و emCA لەسەر ژێرخانێکی جیاواز بەردەوامن.

بۆیە ئەگەری ئەوەی کڕیارانی ئەڵمانیا، نەمسا و سویسڕا بڕوانامەیەک بەکار بهێنن کە بەو بڕوانامەی ڕەگەوە بەستراوەتەوە، کەمە. تەنها بە پشکنین دەتوانن دڵنیا بن. ئەمە لە چەند خولەکێکدا تەواو دەبێت؛ سەیری لیستی پشکنین بکەن.

107.107 بڕوانامەکە لە تۆمارەکانی شەفافیەتدا

بەپێی Bugzilla، دوای هەڵوەشاندنەوەکە، لە نێوان 20 و 21ی تشرینی یەکەمی 2026دا 107.107 بڕوانامە لە تۆمارەکانی Certificate Transparency دەرکەوتن کە بە شەش لە هەشت کلیلە لاوازەکە واژۆ کرابوون. بە بەڵگەوە، لە نێویاندا بڕوانامەی سەلماندنی ئەگەری جێبەجێکردن (Proof-of-Concept) هەن، بۆ نموونە بە ناوی google.com. زۆربەیان لە ڕێگەی بڕوانامە خاچبەستەکانی Sectigoـەوە بەستراونەتەوە، کە ئێستا هەڵوەشێنراونەتەوە.

ئەمە دوو شت دەردەخات: یەکەم، هەر کەسێک زانیارییە سەرەتاییەکانی نهێنیکردنی هەبووایە، دەیتوانی دەستبەجێ کەڵک لە هەڵەکە وەربگرێت؛ دووەم، بەهای تۆمارەکانی شەفافیەت دەردەخات کە دەرکردنی ئەم جۆرە بڕوانامانە بۆ هەمووان ئاشکرا دەکەن. ئەو سەرچاوانەی لەبەردەستماندان ڕوونی ناکەنەوە کە ئایا هیچ کامیان لە دەرەوەی تاقیکردنەوەدا بۆ مەبەستی خراپ بەکارهاتوون یان نا، و ئێمەش بانگەشەی ئەوە ناکەین.

دروستکەرانی وێبگەڕ و CAەکان چییان کردووە

کێهەنگاو
Mozillaبلۆککردنی هەشت بڕوانامە ناوەندییەکە لە ڕێگەی OneCRLـەوە (لە کەمتر لە سێ کاتژمێردا بڵاو کرایەوە)، Firefox 158.0.1، ESR 115.43.1 و 153.5.1، لابردنی بڕوانامەی ڕەگ لە NSS 3.131.1، نوێکردنەوەیەکی زیادەی Android لە 21.10.
Google Chromeلابردنی بڕوانامەی ڕەگی emSign ECC Root CA – G3 لە 27.10.2026؛ هەڵسەنگاندنی بڕوانامە زیانلێکەوتووەکان (نزیکەی 30.800 بەپێی دۆخی 21.10.)
Sectigoهەڵوەشاندنەوەی هەشت بڕوانامە خاچبەستەکە لە 19.10.2026
eMudhraهەڵوەشاندنەوەی دەسەڵاتە ناوەندییەکانی دەرکردنی بڕوانامە لە 18.10.، گواستنەوەی بەخۆڕایی کۆمەڵە کڕیارە ئەمریکییە زیانلێکەوتووەکە بۆ دابینکەرانی دیکەی TLS، کشانەوە لە بازاڕی TLSـی گشتی (22.10.)

Mozilla geht nach eigener Aussage in der Diskussion auf dev-security-policy nicht davon aus, dass andere Zertifizierungsstellen betroffen sind.

لیستی پشکنین: ئێستا دەبێت چی بپشکنن

  1. دەرکەری بڕوانامەکانتان دیاری بکەن. لەسەر هەر کۆمپیوتەرێک کە OpenSSLـی هەبێت:
    openssl s_client -connect ihre-domain.example:443 -servername ihre-domain.example </dev/null 2>/dev/null | openssl x509 -noout -issuer -dates
    ئەگەر لە خانەی دەرکەردا eMudhra یان emSign نووسرابوو (بۆ نموونە «EM DV TLS CA – G3B» یان «G3C»)، بە -showcerts هەموو زنجیرەکە و بڕوانامەی ڕەگ بپشکنن. ئەگەر زنجیرەکە بە emSign ECC Root CA – G3ـەوە بەستراوەتەوە، پێویستە بڕوانامەکە بگۆڕدرێت.
  2. هەموو خزمەتگوزارییەکان بپشکنن، تەنها ماڵپەڕەکە نا. ڕاژەکارەکانی ئیمەیڵ (SMTPS، IMAPS)، دەروازەکانی VPN، ڕووکارەکانی فایەروۆڵ، هاوسەنگکەرەکانی بار، خزمەتگوزارییە ناوخۆییەکان، ئامێرەکان و ئامێرە تایبەتمەندەکان کە بڕوانامەی خۆیان هەیە.
  3. بڕوانامە گشتییەکانی دۆمەینەکەتان ببینن. لە ڕێگەی crt.sh (بە گەڕان بۆ %.ihre-domain.example) دەتوانن هەموو ئەو بڕوانامانە ببینن کە بۆ دۆمەینەکەتان دەرکراون، تەنانەت ئەوانەش کە ئاگاداریان نین. ئەمە دەرفەتێکی باشە بۆ دۆزینەوەی بڕوانامەی بێ خواستی ئێوە دەرکراو.
  4. بڕوانامە زیانلێکەوتووەکان بگۆڕن. لەلای دەسەڵاتێکی دیکەی ناسراوی دەرکردنی بڕوانامە (CA) یان لە ڕێگەی ACMEـەوە (بۆ نموونە Let’s Encrypt). لە کاتی گۆڕینەکەدا کلیلی ڕاژەکاریش لە نوێوە دروست بکەن. ئەم ڕووداوە ئەمە ناچێتە سەر ئەرکتان، بەڵام لە کاتی گۆڕینی CAـدا، هەر ئەمە ڕێگای دروستە.
  5. کۆگاکانی متمانەی ئامێرەکانتان بپشکنن. ئەوانەی بڕوانامەی ڕەگی eMudhraـیان بە شێوەی جێگیر لە ئامێرەکانی خۆیان، کۆگاکانی کلیلی Java، کۆنتەینەرەکان یان پاکێتەکانی بڕوانامەدا تۆمار کردووە، پێویستە لەوێ بیسرنەوە. وێبگەڕەکان خۆیان ئەمە نوێ دەکەنەوە، بەڵام ئەم جۆرە کۆگانە نا.
  6. Firefox نوێ بکەنەوە. لە وەشانی 158.0.1 و ESR 115.43.1 / 153.5.1 بەدواوە، بلۆککردنەکان تێدا جێبەجێ کراون. لە کۆمپیوتەرە بەڕێوەبراوەکانی شوێنی کاردا بپشکنن کە نوێکردنەوەکان پێیان دەگەن یان نا.
  7. کارەکان ئۆتۆماتیکی بکەن. ئەوانەی بڕوانامەکان بە دەستی بەڕێوە دەبەن، پێویستە بگوازنەوە بۆ نوێکردنەوەی ئۆتۆماتیکی (ACME). ئەوسا گۆڕینی CA دەبێتە گۆڕانێک لە ڕێکخستنەکاندا، نەک کارێکی فریاکەوتن.

لەوە چی فێر دەبین

  • هەڵبژاردنی CA بڕیارێکە پەیوەست بە مەترسییەوە. ئەوەی گرنگە شەفافیەت، کوالێتیی پرۆسەکان و ئەندامێتی لە بەرنامەکانی بڕوانامەی ڕەگە. نرخ هیچ زانیارییەک لەبارەی ئەمانەوە نادات. ئەم ڕووداوە هەڵەیەکی پرۆسە لە ڕێوڕەسمی دروستکردنی کلیلدا دەردەخات کە دەکرێت لە هەر CAـیەکدا ڕوو بدات.
  • Certificate Transparency کار دەکات. تۆمارە بە ئاشکرا بەردەستەکان وایان کرد سنووری ڕووداوەکە بە خێرایی دیاری بکرێت و ئەو 107.107 بڕوانامەیە بدۆزرێنەوە.
  • توانای خۆگونجاندن لە نهێنیکردندا سوودی هەیە. ئەوانەی بڕوانامەکان بە ئۆتۆماتیکی نوێ دەکەنەوە و دەتوانن CA بگۆڕن، بەبێ ئەوەی دەیان سیستەم بە دەستی دەستکاری بکەن، بە کاری یەک ڕۆژ لە جۆری ئەم ڕووداوانە تێدەپەڕن، لەبری یەک هەفتە.
  • چاودێریی دۆمەینەکانتان بکەن. چاودێریکردنی تۆمارەکانی شەفافیەت (بۆ نموونە لە ڕێگەی crt.sh یان خزمەتگوزارییەکانی ئاگادارکردنەوە بە ئیمەیڵ) پیشانتان دەدات کە کەسێک بڕوانامە بۆ دۆمەینەکەتان دەردەکات.
  • چەند چینێکی پاراستن. بڕوانامەکانی TLS تەنها یەک چینن. لەگەڵ ئەوەدا تۆمارەکانی CAA لە DNSـدا (دیاری دەکەن کام CA مافی هەیە بۆ دۆمەینەکەتان بڕوانامە دەربکات) و چوونەژوورەوەی دوو هۆکاری یارمەتیدەرن. زانیاریی زیاتر لە وتارەکەماندا پاراستنی Odoo 19: فایەروۆڵ، 2FA & Web RBL.

پرسیارە باوەکان

لە eMudhra بە وردی چی ڕوویدا؟

هەشت بڕوانامەی ناوەندیی دەسەڵاتی دەرکردنی بڕوانامەی eMudhra کلیلی تایبەتییان هەبوو کە ژمارەی تەواوی بچووکتر لە 256 بوون (یەکێکیان: ژمارەی 4). بەمە هەر کەسێک دەیتوانی لە بڕوانامە گشتییەکەوە کلیلی تایبەتی حیساب بکات و بڕوانامەی بەڕواڵەت دروست واژۆ بکات. دەسەڵاتە ناوەندییەکانی دەرکردنی بڕوانامە هەڵوەشێنرانەوە، و بڕوانامەی ڕەگی emSign ECC Root CA – G3 لە Firefox (20.10.2026) و Chrome (27.10.2026) لابرا.

ئایا eMudhra کلیلی تایبەتی «4»ی داوەتە کڕیاران؟

نەخێر. کلیلە لاوازەکان هی بڕوانامە ناوەندییەکانی خودی CA بوون. ئەوان کلیلەکانی کڕیاران نەبوون و بە کڕیاران نەدرابوون. ئەوەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا پێچەوانەی ئەمە بانگەشە کراوە، ئەم ڕاستییە ناگۆڕێت.

وەک کڕیارێکی eMudhra، پێویستە دەستبەجێ بڕوانامەکەم بگۆڕم؟

تەنها ئەگەر بڕوانامەی TLSـەکەتان بە بڕوانامەی ڕەگی emSign ECC Root CA – G3ـەوە بەسترابێتەوە. بەپێی زانیارییەکانی eMudhra، ئەمە تەنها یەک کۆمەڵە کڕیاری ئەمریکی دەگرێتەوە کە نزیکەی 30.800 بڕوانامەیان هەیە. بەپێی eMudhra، بۆ هەموو کڕیارەکانی دیکە هیچ هەنگاوێک پێویست نییە. پێش ئەوەی هەنگاو بنێن، دەرکەری بڕوانامەکەتان بپشکنن.

چۆن بزانم بڕوانامەکەم کاریگەریی لێ کەوتووە یان نا؟

لە ڕێگەی دەرکەر و زنجیرەکەوە: بڕوانامەکە لە وێبگەڕدا ببینن یان فەرمانی OpenSSLـی ناو لیستی پشکنین بەکار بهێنن. ناوەکانی وەک «EM DV TLS CA – G3B»، «EM OV TLS CA – G3C» یان «emSign ECC Root CA – G3» ئاماژەن بۆ زنجیرە زیانلێکەوتووەکە.

پێویستە کلیلی تایبەتی ڕاژەکارەکەم بگۆڕم؟

لەبەر ئەم ڕووداوە نا. بەپێی سەرچاوەکان، کلیلی ڕاژەکار کاریگەریی لێ نەکەوتووە. بەڵام لە کاتی گۆڕینی پێویستی بڕوانامەکەدا، هەر پێشنیار دەکرێت کلیلێکی نوێ دروست بکرێت.

ئایا هێرشبەران دەتوانن بڕوانامەی ساختە بۆ دۆمەینەکەم دروست بکەن؟

لە ڕووی تەکنیکییەوە، بەو هەشت کلیلە دەکرا بڕوانامە بۆ هەر دۆمەینێک واژۆ بکرێت. ئەمە تەنها تا ئەو کاتە کاریگەر بوو کە وێبگەڕەکان متمانەیان بە زنجیرەکە هەبوو. دوای بلۆککردنەکانی Mozilla و Chrome، لە وێبگەڕە نوێکراوەکاندا ئەمە چیتر ناکرێت. لە ئامێرەکاندا کە نوێ ناکرێنەوە یان بڕوانامەی ڕەگیان بە شێوەی جێگیر تۆمار کراوە، مەترسییەکە دەکرێت ماوەیەکی درێژتر بمێنێتەوە. بۆیە چاودێریی بڕوانامەکانی دۆمەینەکەتان بکەن.

ئایا بڕوانامەکانی Let’s Encrypt یان CAـکانی دیکە کاریگەرییان لێ کەوتووە؟

Nach den veröffentlichten Quellen nicht. Mozilla geht nicht davon aus, dass andere CAs betroffen sind.

کشانەوەی eMudhra لە بازاڕی TLS واتای چییە؟

eMudhra چیتر بڕوانامەی نوێی TLSـی گشتی دەرناکات. واژۆکردنی کۆد، S/MIME، واژۆ دیجیتاڵییەکان و eSign بەردەوامن. ئەوانەی پێشتر بڕوانامەی TLSـیان لە eMudhra وەردەگرت، پێویستیان بە دابینکەرێکی نوێیە.

ئایا Odoo کاریگەریی لێ کەوتووە؟

خودی Odoo نا. بەڵام وەک هەر بەرنامەیەکی وێب، پێویستە بڕوانامەی TLSـی دۆمەینی Odooـەکەتان لەلایەن CAـیەکی جێی متمانەوە دەرکرابێت. دەرکەرەکە بپشکنن، بەتایبەتی ئەگەر بڕوانامەکان بە ئۆتۆماتیکی نوێ ناکرێنەوە.

سەرچاوەکان

سەردان کراوە لە 6ی تشرینی دووەمی 2026:

دیاریکردنی بەهای ئەو هەشت کلیلە، دووبارە حیسابکردنەوەی خۆمانە بە پشتبەستن بە بڕوانامە گشتییەکان. زانیارییەکانی پەیوەندیدار بە هۆکارەکە، دەرنەکردنی بڕوانامەی کۆتایی و ژمارەی کڕیارە زیانلێکەوتووەکان لە eMudhra یان Bugzillaـوە وەرگیراون و ئێمە بە سەربەخۆیی پشتڕاستمان نەکردوونەتەوە.

پشتگیری لەلایەن Biricon IT Services

ئەگەر دڵنیا نین کێ بڕوانامەکانی TLSـی ئێوەی دەرکردووە، بە خۆشحاڵییەوە یارمەتیتان دەدەین: لە ئامادەکردنی لیستێکی تەواوی هەموو بڕوانامەکانی سەر ڕاژەکارەکانی وێب، ڕاژەکارەکانی ئیمەیڵ، فایەروۆڵەکان و ئامێرە تایبەتمەندەکان، لە گواستنەوە بۆ CAـیەکی دیکە، لە گۆڕین بۆ نوێکردنەوەی ئۆتۆماتیکی (ACME) و لە چاودێریکردنی دۆمەینەکانتان. وەک دابینکەری خزمەتگوزاریی تەکنەلۆژیای زانیاری، بەڕێوەبردنی ڕاژەکارەکان، فایەروۆڵەکان و بەرنامەکانی وێب بۆ کۆمپانیا بچووک و مامناوەندەکان ئەنجام دەدەین.

ئێستا پەیوەندیمان پێوە بکەن

دۆخی زانیارییەکان: 6ی تشرینی دووەمی 2026. دۆخەکە دەکرێت بگۆڕێت؛ بڵاوکراوەکانی Mozilla، Google، Apple و eMudhra پێوەرن.