ئاگاداربن، مەترسیی ئەمنی هەیە: دەزگا حکومییەکان، بەڕێوەبەران و هاوبەشانی ژیان چۆن دەتوانن بە نهێنی نامەکانتان لە ئەپەکانی نامەناردندا بخوێننەوە

فێڵەکە: سیخوڕی لە دەرگای پشتەوە

بنەمای ئەم شێوازە بە شێوەیەکی ترسناک سادەیە و کەڵک لە تایبەتمەندییەک وەردەگرێت کە خزمەتگوزارییەکانی نامەناردن لە بنەڕەتدا بۆ ئاسوودەیی بەکارهێنەران دایانناوە: بەستنەوەی ئامێری زیادە (وەک بۆ نموونە WhatsApp Web). هەر کە کەسێک تەنها بۆ چەند چرکەیەک دەستی بە مۆبایلە زیرەکەکەتان بگات کە قوفڵەکەی کراوەتەوە، دەتوانێت بە کۆدی QR یان کۆدی پشتڕاستکردنەوەیەک کە بە SMS نێردراوە، ئامێرێکی تر ــ وەک کۆمپیوتەر یان تابلێت ــ بە هەژمارەکەتانەوە ببەستێتەوە. دەزگاکانی لێکۆڵینەوە هەر ئێستا لە کاتی لێپرسینەوەدا ئەم تاکتیکە بەکاردەهێنن، کاتێک خەڵک بە خواستی خۆیان مۆبایلە زیرەکەکانیان دەدەنە دەستیان. بەڵام مەترسییەکە تەنها لە لایەن دەوڵەتەوە نییە: هاوبەشە ئیرەبەرەکەتانیش، ئێوارە لەسەر قەنەفە، یان سەرۆکەکەتان لە نووسینگە، دەتوانێت لە بێئاگاییەکەتان کەڵک وەربگرێت بۆ «بەستنەوەیەکی نهێنی»ی خێرا. دەرئەنجامە وێرانکەرەکانی ئەم جۆرە بەستنەوەیە:

• چاودێریکردنی هاوکات: هێرشبەر هەر نامەیەکی نوێ کە دەنێرن یان وەریدەگرن، لە هەمان کاتدا لەسەر شاشەی خۆی دەیبینێت.
• هاوکاتکردنی چاتە کۆنەکان: بە پێی خزمەتگوزاریی نامەناردنەکە، لە کاتی بەستنەوەدا مێژووی چاتە کۆنە بەردەستەکانیش دەگوازرێتەوە بۆ ئامێری کەسی سێیەم.
• دەستکاریکردنی نهێنی: ئامێرێکی بەستراوە تەنها بۆ خوێندنەوەی بێدەنگی نامەکان نییە؛ زۆرجار دەتوانرێت بە ناوی هەژمارەکەتانەوە نامەشی پێ بنووسرێت و بنێردرێت. ئەمەش ئەگەر دۆخێکی جددی ڕوو بدات، بە تەواوی بەهای چاتەکان وەک بەڵگە دەشێوێنێت.

بۆچی کۆدکردن لێرەدا بێسوودە

لە بەرامبەر ئەم شێوازەدا، باشترین کۆدکردنی سەرتاسەریش هیچ سوودێکی نییە. لە ڕوانگەی سیستەمەکەوە، ئامێری هێرشبەر ئامێری کەسێکی سێیەمی بێمۆڵەت نییە، بەڵکو کەناڵێکی دووەمی فەرمییە کە ئێوە خۆتان مۆڵەتتان پێداوە. کەواتە میکانیزمی پاراستنەکە ناشکێندرێت، بەڵکو بە سادەیی و بە ڕێگایەکی ڕێگەپێدراو دەخرێتە لاوە. ڕاستە هەر کە لە ڕێکخستنەکانی ئەپەکەدا سەیشنە چالاکەکان بپشکنن، ئەم شێوازە ئاشکرا دەبێت، بەڵام با ڕاستگۆ بین: کێ هەموو ڕۆژێک ئەم لیستە دەپشکنێت؟ سیخوڕەکانیش هەر پشت بەوە دەبەستن. زۆرجار ئەو کەسەی بە نهێنی نامەکان دەخوێنێتەوە، تەنها دوای چەند کاتژمێرێک، چەند ڕۆژێک یان تەنانەت چەند هەفتەیەک ئاشکرا دەبێت.

مەترسی بۆ کۆمپانیاکان: تەکنەلۆژیای زانیاریی سێبەر و سیخوڕیی ئابووری

لە ڕووی بازرگانییەوە، ئەم کێشەیە بە شێوەیەکی بەرچاو توندتر دەبێت. ئەگەر کارمەندان زانیارییە ناوخۆییەکانی کار، داتای کڕیاران یان وردەکاریی پڕۆژەکان لە ڕێگەی کەناڵە کەسییەکانی نامەناردن یان کەناڵگەلێکەوە بگۆڕنەوە کە بە پێی پێویست پارێزراو نین، کۆمپانیاکان ڕووبەڕووی مەترسیی دزەکردنی داتا بە بڕێکی زۆر دەبنەوە:

• لەدەستدانی نهێنییەکانی کۆمپانیا: لە ڕێگەی ئامێرێکەوە کە بە بێئاگایی بەستراوەتەوە، ڕێککەوتنە هەستیارەکان دەتوانن ڕاستەوخۆ بگەنە دەستی ڕکابەرەکان یان کەسانی سێیەمی بێمۆڵەت.
• پێشێلکردنی پابەندییە یاساییەکان و DSGVO: هاوکاتکردنەوەی چاتە کارییەکان بەبێ کۆدکردن لەسەر ئامێرە کەسییەکانی لایەنی سێیەم، ڕێساکانی پاراستنی داتای کارپێکراو پێشێل دەکات و دەتوانێت لێکەوتەی یاسایی پڕتێچوو بۆ کۆمپانیاکان بەدوادا بهێنێت.

بەم شێوەیە بە کاریگەری خۆتان بپارێزن 
(ڕێساکانی ئاسایش بۆ ژیانی ڕۆژانە)

وەک هاوبەشی تەکنەلۆژیای زانیاریی ئێوە، بە جەختەوە پێشنیار بە کۆمپانیاکان و تاکەکان دەکەین کە ئەم ڕێسا ئاسایشییانەی خوارەوە بکەنە بەشێکی جێگیری ڕەفتاری ڕۆژانەیان و بە وردی پەیڕەویان بکەن:

1. بە بەردەوامی ئامێرە بەستراوەکان بپشکنن: لە ڕێکخستنەکانی ئەپەکانتان (WhatsApp, Telegram, Signal)، بەشی «ئامێرە بەستراوەکان» یان «دانیشتنەکان» بپشکنن. هەر ئامێرێک کە دڵنیا نین خۆتان ڕێکتان خستووە، دەستبەجێ لایببەن.
2. شاشەی قوفڵ بپارێزن: هەرگیز مۆبایلە زیرەکەکەتان بەبێ چاودێری و بەبێ قوفڵ بەجێ مەهێڵن – نە لە ماڵەوە و نە لە شوێنی کار. کۆدە پارێزراوەکانی PIN، Face-ID یان قوفڵی پەنجەمۆر بەکاربهێنن.
3. قوفڵی ئەپ چالاک بکەن: زۆرێک لە ئەپەکانی نامەناردن لە ڕێکخستنەکانی تایبەتمەندیدا هەڵبژاردەیەکیان هەیە بۆ ئەوەی خودی ئەپەکەش بە کۆدێکی جیاواز یان پاراستنی بایۆمەتری قوفڵ بکەن. ئەم تایبەتمەندییە چالاک بکەن!
4. ئاگاداری کۆدەکانی SMS بن: هەرگیز ئەو کۆدانەی پشتڕاستکردنەوە کە بە SMS بۆتان دەنێردرێن، بە کەسی تر مەدەن و ڕێگە مەدەن کەسێک بەبێ چاودێریی ئێوە سەیری شاشەکەتان بکات.
5. ڕێنمایی ڕوون بۆ بەکارهێنانی ئەپەکانی نامەناردن لە شوێنی کار: بۆ پەیوەندییە کارییەکان تەنها ئەو ئەپە تایبەتانەی نامەناردنی بازرگانی بەکاربهێنن کە دابینکەری خزمەتگوزاریی تەکنەلۆژیای زانیاری پەسەندی کردوون، و گواستنەوەی داتای کار لە ڕێگەی ئەپەکانی چاتی تەنها کەسییەوە قەدەغە بکەن.

پاراستنی تایبەتمەندیی دیجیتاڵ لە بەکارهێنانی هۆشیارانەی ئامێرەکانەوە دەست پێ دەکات. ئەگەر بۆ پاراستنی پەیوەندییەکانی کۆمپانیاکەتان یان ڕێکخستنی ڕێگا پارێزراوەکانی پەیوەندی بۆ کارمەندەکانتان پێویستیتان بە یارمەتی هەبێت، ئێمە وەک دابینکەری خزمەتگوزاریی تەکنەلۆژیای زانیاری هەمیشە ئامادەین ڕاوێژتان پێ بدەین.